Kanal müalicəsi nə vaxt lazımdır?
Kanal müalicəsi dişin pulpası geri dönməz iltihablandıqda (pulpit) və ya infeksiya kökün ətrafındakı toxumalara keçdikdə (periodontit) lazım olur. Səbəb adətən dərin kariyes, travma və ya əvvəlki müalicənin natamam aparılmasıdır.
Aşağıdakı əlamətlər həkimə müraciət üçün səbəbdir:
- Soyuq və ya istiyə qarşı uzun sürən ağrı
- Kəskin, döyüntülü və ya gecələr artan diş ağrısı
- Dişə basanda və ya çeynəyəndə ağrı
- Diş ətində şişkinlik, irinli yara; bəzən qızdırma
- Dişin rənginin tündləşməsi
Bəzi hallarda kök ucundakı iltihab heç bir ağrı vermədən inkişaf edir və yalnız rentgen müayinəsində aşkarlanır. Buna görə müntəzəm müayinə vacibdir.
Kanal müalicəsi necə aparılır?
- Diaqnostika. Klinik müayinə aparılır və rentgen şəkli ilə kökün, kanalların vəziyyəti qiymətləndirilir.
- Anesteziya. Müalicə yerli anesteziya altında aparılır.
- İzolyasiya. Diş rubber dam ilə tüpürcəkdən təcrid olunur, iş sahəsi quru və steril saxlanılır.
- Kanalların işlənməsi. Pulpa çıxarılır, kanalların uzunluğu apeks lokatorla ölçülür, kanallar endomotorla mexaniki işlənir və antiseptik məhlullarla yuyulur.
- Doldurma. Kanallar qutta-perça ilə kök ucuna qədər hermetik doldurulur, nəticə rentgenlə yoxlanılır.
- Dişin bərpası. Diş estetik plombla, lazım olduqda fiber ştiftlə və ya qapaqla bərpa olunur.
Bəzi hallarda müalicə bir neçə seansda aparılır və seanslar arasında dişə müvəqqəti plomb qoyulur.
Kanal müalicəsində rentgen və apeks lokator niyə vacibdir?
Periodontitin — kök ətrafında iltihabın mühüm səbəblərindən biri kanalların sona qədər düzgün doldurulmamasıdır. Apeks lokator kanalın uzunluğunu dəqiq ölçməyə, rentgen isə kanalların tam doldurulduğunu yoxlamağa imkan verir. Dr. Vəfa Məmmədova kanal müalicəsində bu cihazlarla işləməyi vacib şərt hesab edir.
Təkrar kanal müalicəsi
Əvvəllər natamam doldurulmuş kanallar zamanla periodontitə və kəskin ağrıya səbəb ola bilər. Belə hallarda kanallar yenidən açılır, köhnə material təmizlənir, kanallar yenidən işlənir və tam obturasiya olunur. Təkrar müalicədən sonra kök ucundakı iltihabın çəkilməsi üçün adətən bir neçə ay tələb olunur; Dr. Vəfa Məmmədovanın paylaşdığı halda bu müddət 3–6 ay kimi göstərilib.
- Nadir rast gəlinən ikinci kanalAşağı premolyar dişində kəskin ağrı ilə müraciət edən xəstədə əvvəlki həkim yalnız bir kanalı işləmişdi. Endomotorla işləyərkən ikinci kanal aşkar olundu və qutta-perça ilə tam dolduruldu.
- Tacı dağılmış dişlərin xilasıPeriodontitli və tacı demək olar ki, qalmamış iki dişdə kanal müalicəsindən sonra fiber ştift və kompozitlə bərpa aparıldı; dişlər öz dişlərindən seçilməyən görünüş aldı.
Rezorsinlə müalicə olunmuş dişlər niyə rəngini dəyişir?
Kanalların rezorsin-formalin qarışığı ilə işlənməsi köhnə üsuldur. Belə dişlər zamanla tündləşə, qırmızımtıl rəng alaraq estetik görünüşünü itirə bilər; bəzən kanallar da natamam doldurulmuş olur. Belə hallarda kanalların vəziyyəti yoxlanılır, dişin rəngi və forması isə estetik plomb və ya fərdi zirkonium qapaqla bərpa edilir.
Uşaqlarda daimi dişin müalicəsi
Dr. Vəfa Məmmədovanın praktikasında kiçik yaşlı xəstənin daimi dişində müalicə rubber dam altında aparılıb və MTA materialından istifadə olunub. MTA diş toxumalarının qorunmasına və sağalma prosesinin dəstəklənməsinə kömək edən müasir biomaterialdır. Uşaq stomatologiyası haqqında.
Tez-tez verilən suallar
Kanal müalicəsi ağrılıdırmı?
Müalicə yerli anesteziya altında aparıldığı üçün prosedur zamanı ağrı adətən hiss olunmur. Müalicədən sonrakı ilk günlərdə dişə basanda yüngül həssaslıq ola bilər və bu, tədricən keçir. Güclü ağrı və ya şişkinlik yaranarsa, həkimə məlumat verin.
Kanal müalicəsindən sonra dişə qapaq lazımdırmı?
Hər zaman yox. Dişin tacının əsas hissəsi qorunubsa, diş estetik plombla, lazım olduqda fiber ştiftlə bərpa oluna bilər. Tacı çox dağılmış dişlərdə isə qapaq daha etibarlı həll ola bilər.
Kanal müalicəsi olunmuş diş nə qədər xidmət edir?
Kanalları düzgün doldurulmuş və vaxtında bərpa olunmuş diş uzun illər xidmət edə bilər. Bunun üçün gündəlik gigiyena, dişlə sərt əşyaları sındırmamaq və müntəzəm müayinə vacibdir.