Breket müalicəsi nədir?
Breket dişlərin səthinə yapışdırılan kiçik kilidlərdən və onlardan keçən ortodontik qövsdən ibarət sistemdir. Qövsün yaratdığı nəzarətli və davamlı təsir dişləri mərhələlərlə düzgün mövqeyə gətirir. Müalicə müntəzəm nəzarət seansları ilə aparılır, sonda isə əldə olunan nəticə reteyner və kappalarla qorunur.
Hansı problemlər müalicə olunur?
- Diş sırası əyriliyi və sıxlıq — çənədə yer darlığı səbəbindən dişlərin sıradan kənara çıxması
- Açıq dişləm — ağız qapananda ön dişlərin bir-birinə dəyməməsi; bəzi hallarda tələffüzə təsir edir
- Dərin dişləm — üst ön dişlərin alt dişləri həddindən artıq örtməsi
- III sinif anomaliya — alt diş sırasının üst dişlərin önündə yerləşməsi
- Köpək dişlərinin sıradan yuxarıda çıxması — yer darlığının tez-tez rast gəlinən nəticəsi
- Diastema və böyük aralıqlar, fırlanmış və ya dilə doğru əyilmiş dişlər
- Üst çənə darlığı və mərkəz xəttin yerdəyişməsi
- Təkrar ortodontik müalicə — əvvəlki müalicədən istənilən nəticə alınmayan hallar
Hansı ortodontik aparatlardan istifadə olunur?
| Aparat | Nə üçün istifadə olunur |
|---|---|
| Breket sistemi | Dişlərin sıraya düzülməsi və dişləmin korreksiyası üçün əsas sabit aparat. |
| Genişləndirici plastinka | Çənədə yer darlığı olduqda diş qövsünün genişləndirilməsi; sonrakı mərhələdə breketlə müalicə davam etdirilə bilər. |
| McNamara aparatı | Üst çənənin genişləndirilməsi üçün tətbiq olunan ortodontik aparat. |
| Twin-block aparatı | Böyümə dövründə olan uşaqlarda alt çənənin inkişafını istiqamətləndirən funksional aparat. |
| Mini implantlar | Dişlərin nəzarətli hərəkəti üçün müvəqqəti dayaq; dərin dişləmin korreksiyasında da istifadə olunur. |
| Reteyner və kappalar | Breketlər çıxarıldıqdan sonra dişlərin yeni mövqeyinin qorunması. |
Müalicə mərhələləri
- Müayinə və plan. Diş sırası, dişləm və üz profili qiymətləndirilir, müalicə planı və təxmini müddət izah olunur.
- Hazırlıq. Peşəkar gigiyena aparılır, kariyesli dişlər müalicə olunur. Ağıl dişi digər dişləri sıxırsa, gigiyenaya mane olursa və ya ağrı verirsə, çəkilməsi tövsiyə oluna bilər.
- Breketlərin yapışdırılması. Breketlər dişlərə yapışdırılır və qövs yerləşdirilir; bu mərhələ bir və ya bir neçə seansda aparıla bilər.
- Nəzarət seansları. Müntəzəm qəbullarda qövslər dəyişdirilir və dişlərin hərəkəti izlənilir.
- Breketlərin çıxarılması. Nəticə əldə olunduqdan sonra breketlər çıxarılır, reteyner və kappalar təqdim edilir.
- Lazım olduqda bərpa. Bəzi hallarda son mərhələdə estetik restavrasiya və ya zirkonium qapaqlarla gülüş tamamlanır.
Breket müalicəsi nə qədər çəkir?
Müddət problemin növündən, dərəcəsindən və xəstənin həkim tövsiyələrinə əməl etməsindən asılıdır. Dr. Vəfa Məmmədovanın paylaşdığı hallarda aktiv müalicə 11 aydan təxminən 1 il 8 aya qədər çəkib. Dəyişikliklər isə çox vaxt ilk aylarda nəzərə çarpır.
| Problem | Müalicə müddəti |
|---|---|
| Diş sırası əyriliyi | 11 ay (28.08.2025 – 01.08.2026) |
| Açıq dişləm | Təxminən 1 il; tələffüzdə müsbət dəyişiklik ilk 3 ayda |
| Böyük diastema | 1 il 2 ay |
| Dərin dişləm | 1 il 4 ay (12.03.2025-dən) |
| Sıradan kənarda çıxmış köpək dişləri | 04.12.2024 – 29.07.2026 |
Sıradan kənarda çıxmış köpək dişi çəkilməlidirmi?
Xeyr, adətən çəkilməsi düzgün yanaşma deyil. Köpək dişləri ən uzun köklü dişlərdir və çənənin bünövrəsi hesab olunur. Yer darlığı səbəbindən sıradan yuxarıda çıxmış köpək dişini çəkməkdənsə, düzgün ortodontik müalicə ilə öz xəttinə gətirmək daha məqsədəuyğundur.
Dr. Vəfa Məmmədovanın praktikasında belə hallarda əvvəlcə çənə genişləndirici plastinka ilə yer yaradılıb, daha sonra breketlə dişlər diş sırası xəttinə gətirilib.
Breketlə gigiyena və qulluq
- Hər yeməkdən sonra dişləri və breketlərin ətrafını diqqətlə fırçalayın — qida qalıqları breketlər ətrafında asan toplanır.
- Breketlər arasını təmizləmək üçün həkimin tövsiyə etdiyi xüsusi fırçalardan istifadə edin.
- Çox sərt və yapışqan qidalar breketin qopmasına səbəb ola bilər.
- Breket qopduqda və ya qövs narahatlıq yaratdıqda həkimə məlumat verin.
- Nəzarət seanslarını buraxmayın — müalicənin müddəti buna birbaşa bağlıdır.
Düzgün gigiyena və həkim nəzarəti ilə breket dişlərə zərər vermir. Əsas risk breketlər ətrafında ərpin yığılması və kariyesdir, buna görə gündəlik təmizliyə xüsusi diqqət ayrılmalıdır.
Tez-tez verilən suallar
Breketdən əvvəl ağıl dişini çəkmək mütləqdirmi?
Hər zaman yox. Ağıl dişi digər dişləri sıxırsa, gigiyenada və diş ətində problem yaradırsa, çənədə yer darlığı varsa və ya ağrı verirsə, breketdən əvvəl çəkilməsi tövsiyə olunur. Qərar müayinədən sonra verilir.
Böyüklər də breket taxa bilərmi?
Bəli. Ortodontik müalicə üçün əsas şərt yaş deyil, dişlərin və diş ətinin sağlam olmasıdır. Dr. Vəfa Məmmədovanın praktikasında 33 yaşlı xəstədə il yarım davam edən breket müalicəsi uğurla başa çatıb.
Breket çıxarıldıqdan sonra dişlər yenidən əyilə bilərmi?
Bu riskin qarşısını almaq üçün breketlər çıxarıldıqdan sonra reteyner və kappalar verilir. Onlardan həkimin tövsiyə etdiyi qaydada istifadə edilməsi dişlərin yeni mövqeyini qorumağa kömək edir.